Wyniki badań · Nerki

Kreatynina — normy, podwyższony wynik i eGFR w praktyce

Kreatynina u dorosłych mieści się orientacyjnie w 0,6–1,2 mg/dl (53–106 µmol/l) u mężczyzn i 0,5–1,1 mg/dl (44–97 µmol/l) u kobiet. Ważniejszy od samej liczby jest eGFR: wartość poniżej 60 ml/min/1,73 m² utrzymana ponad 3 miesiące oznacza przewlekłą chorobę nerek.1

Omów wynik z lekarzem · 59 zł

Decyzję lekarz wydaje w godzinach pracy serwisu. Płacisz za ocenę lekarską, a lekarz może odmówić wystawienia dokumentu i wtedy dostajesz pisemne uzasadnienie.

Ile wynosi norma kreatyniny

GrupaWartości
Mężczyźni, dorośli0,6–1,2 mg/dl (53–106 µmol/l)
Kobiety, dorosłe0,5–1,1 mg/dl (44–97 µmol/l)
Ciąża, I trymestr (5.–15. tydzień)0,42–0,75 mg/dl (37–67 µmol/l)
Ciąża, II trymestr (24.–33. tydzień)0,38–0,71 mg/dl (34–63 µmol/l)
Ciąża, III trymestr (34.–39. tydzień)0,39–0,75 mg/dl (34–66 µmol/l)
Noworodki, 1. doba życiamediana 55 µmol/l (0,62 mg/dl)
Niemowlęta, 2.–7. miesiąc życiaokoło 14–30 µmol/l (0,16–0,34 mg/dl), mediana około 20 µmol/l
Wiążący jest zakres referencyjny wydrukowany obok Twojego wyniku — zależy od laboratorium i metody oznaczenia.

Wartości z podręcznika Clinical Methods dla metody enzymatycznej. Każde laboratorium podaje własny zakres, zależny od metody oznaczenia.

Wynik w mg/dl przeliczamy na µmol/l, mnożąc przez 88,4; w drugą stronę wartość w µmol/l dzielimy przez 88,4. Kreatynina 1,0 mg/dl to około 88 µmol/l.2

Jaki wynik kreatyniny jest niepokojący

Za wynik wymagający reakcji uznaje się wzrost kreatyniny o co najmniej 0,3 mg/dl (26,5 µmol/l) w ciągu 48 godzin albo do 1,5-krotności wartości wyjściowej w ciągu 7 dni — to kryterium ostrego uszkodzenia nerek według KDIGO. Pojedyncza liczba znaczy przy tym mniej niż eGFR: wartość poniżej 60 ml/min/1,73 m² utrzymująca się ponad 3 miesiące spełnia kryterium przewlekłej choroby nerek, a eGFR poniżej 30 ml/min/1,73 m² jest wskazaniem do opieki nefrologicznej.

Próg zależy również od masy mięśniowej, płci i ciąży, w której zakres jest wyraźnie niższy niż poza nią, więc wynik pozornie prawidłowy może u ciężarnej oznaczać już upośledzenie czynności nerek. Pilnej pomocy wymaga kreatynina 4,0 mg/dl (około 354 µmol/l) i wyższa albo trzykrotny wzrost względem wartości wyjściowej, zwłaszcza gdy towarzyszy im wyraźne zmniejszenie ilości moczu, duszność, splątanie albo nudności i wymioty.

Samego powtórzenia badania na czczo i bez posiłku mięsnego dzień wcześniej wymaga natomiast wynik nieznacznie podwyższony u osoby czującej się dobrze, bo posiłek z gotowanego mięsa, suplementy kreatyny, trening siłowy czy trimetoprim potrafią zawyżyć kreatyninę bez realnego pogorszenia filtracji.

Jak czytać wynik kreatyniny

WartośćCo to znaczy
eGFR 90 ml/min/1,73 m² i więcej (kategoria G1)Filtracja prawidłowa lub wysoka. Sama ta wartość nie wyklucza choroby nerek — trzeba jeszcze sprawdzić albuminurię i badanie ogólne moczu.
eGFR 60–89 (G2)Nieznacznie obniżona filtracja. U osoby bez albuminurii i bez zmian w moczu to zwykle wariant normy, zwłaszcza po 60. roku życia.
eGFR 45–59 (G3a)Filtracja obniżona łagodnie do umiarkowanie. Utrzymująca się ponad 3 miesiące spełnia kryterium przewlekłej choroby nerek.
eGFR 30–44 (G3b)Filtracja obniżona umiarkowanie do znacznie. Zwykle wymaga dostosowania dawek leków wydalanych przez nerki i regularnej kontroli.
eGFR 15–29 (G4)Filtracja znacznie obniżona. KDIGO 2024 wskazuje eGFR poniżej 30 jako kryterium skierowania do opieki nefrologicznej.
eGFR poniżej 15 (G5)Niewydolność nerek. Zwykle etap przygotowania do leczenia nerkozastępczego; objawy mocznicowe pojawiają się najczęściej przy klirensie kreatyniny poniżej 10–20 ml/min.
Wzór CKD-EPI z 2021 roku jako pierwszy powszechnie wdrożony wzór na eGFR nie zawiera współczynnika rasowego. Wcześniejsze równania automatycznie podnosiły wynik u osób rasy czarnej, przez co ta sama kreatynina dawała pozornie lepszą filtrację i późniejsze rozpoznanie choroby nerek. KDIGO 2024 zapisuje to jako zasadę: rasy nie należy używać przy obliczaniu eGFR.1

Co to jest kreatynina w surowicy

Kreatynina to produkt rozpadu fosfokreatyny, czyli zapasu energii zgromadzonego w mięśniach. Powstaje w stałym, dość równym tempie, mniej więcej proporcjonalnie do tego, ile ktoś ma mięśni. Dlatego mężczyzna o dużej masie mięśniowej ma naturalnie wyższą kreatyninę niż drobna kobieta, i obydwa wyniki mogą być całkowicie prawidłowe. Nerki filtrują kreatyninę z krwi i wydalają ją z moczem. Organizm praktycznie jej nie zużywa ani nie magazynuje.

Lekarz zleca kreatyninę, żeby ocenić czynność nerek: przy nadciśnieniu, cukrzycy, przed badaniem z kontrastem, przed włączeniem lub podczas stosowania leków wydalanych przez nerki, przy obrzękach, nieprawidłowym badaniu moczu albo po prostu w badaniu okresowym.

Wysoki wynik kreatyniny — przyczyny

Grupa przyczynNa czym polega
Ostre uszkodzenie nerekWzrost kreatyniny o co najmniej 0,3 mg/dl (26,5 µmol/l) w ciągu 48 godzin albo do co najmniej 1,5-krotności wartości wyjściowej w ciągu 7 dni spełnia kryterium ostrego uszkodzenia nerek według KDIGO.
Przewlekła choroba nerekUtrzymujące się ponad 3 miesiące eGFR poniżej 60 ml/min/1,73 m² lub inne nieprawidłowości budowy albo czynności nerek. Najczęstsze przyczyny to cukrzyca i nadciśnienie tętnicze.
Odwodnienie i inne przyczyny przednerkowePrzy zmniejszonym przepływie krwi przez nerki filtracja spada, a kreatynina rośnie, choć sama tkanka nerek jest jeszcze nieuszkodzona. Typowo towarzyszy temu nieproporcjonalnie duży wzrost mocznika.
Duża masa mięśniowa i wysiłek fizycznyOsoby intensywnie trenujące siłowo mają wyższą kreatyninę bez choroby nerek. KDIGO 2024 wymienia ekstremalny wysiłek i skrajne wartości masy ciała jako czynniki zaburzające interpretację kreatyniny.
Posiłek mięsny przed badaniemKreatyna zawarta w mięsie zamienia się podczas gotowania w kreatyninę, która się wchłania.
Suplementy kreatyny i sterydy anaboliczneZwiększają pulę kreatyny w mięśniach, a przez to wytwarzanie kreatyniny. Podniesiony wynik nie musi oznaczać choroby nerek, ale nie zwalnia z jej wykluczenia.
2

Masz wynik poza normą i nie wiesz, czy to pilne? Dołącz go do formularza, a lekarz oceni zgłoszenie i wyjaśni, co z niego wynika.

Omów wynik z lekarzem · 59 zł

W razie zagrożenia życia dzwoń pod 112. Teleporada nie zastępuje pomocy doraźnej.

Niski wynik kreatyniny — przyczyny

Grupa przyczynNa czym polega
Mała masa mięśniowaWyniszczenie, zaawansowany wiek, unieruchomienie, porażenie, stan po amputacji, dystrofia mięśniowa. Niska kreatynina jest tu skutkiem małej produkcji, a nie dobrej pracy nerek.
CiążaFizjologiczny wzrost filtracji kłębuszkowej i zwiększenie objętości osocza obniżają kreatyninę we wszystkich trymestrach. Zakres 0,38–0,75 mg/dl jest w ciąży normą, a nie odchyleniem.
Dieta ubogobiałkowa i wegetariańskaMniejsza podaż kreatyny z pożywienia oznacza mniej kreatyniny we krwi. KDIGO 2024 wymienia dietę niskobiałkową i wegetariańską wśród czynników zaburzających interpretację wyniku.
Zaawansowana choroba wątrobyMarskość obniża wytwarzanie kreatyny, a często towarzyszy jej także ubytek masy mięśniowej. Prawidłowa lub niska kreatynina może wtedy maskować poważne upośledzenie czynności nerek.
Nadmierne nawodnienieRozcieńczenie osocza obniża stężenie kreatyniny przejściowo i bez znaczenia klinicznego.

Co zafałszuje wynik kreatyniny

Krew pobiera się zwykle rano, najlepiej na czczo. Przez 12 godzin przed badaniem warto powstrzymać się od posiłków mięsnych — po dużej porcji gotowanego mięsa kreatynina rośnie i efekt ten ustępuje dopiero po około 12 godzinach głodzenia.

  • Posiłek z gotowanego mięsa przed pobraniem — podnosi kreatyninę i zaniża eGFR na kilka godzin.
  • Suplementy kreatyny, odżywki wysokobiałkowe i sterydy anaboliczne — zawyżają wynik.
  • Intensywny wysiłek siłowy w poprzedzających dniach — zawyża wynik.
  • Trimetoprim i kotrimoksazol — zawyżają kreatyninę o około 15–22 procent bez realnego pogorszenia filtracji.
  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne, niektóre antybiotyki i środki kontrastowe — mogą realnie obniżyć filtrację.
  • Odwodnienie, w tym po biegunce, wymiotach, upale lub po intensywnym odchudzaniu — zawyża wynik.

Kiedy z tym wynikiem pilnie do lekarza

  • Wzrost kreatyniny o co najmniej 0,3 mg/dl (26,5 µmol/l) w ciągu 48 godzin albo do 1,5-krotności poprzedniego wyniku w ciągu tygodnia — to kryterium ostrego uszkodzenia nerek według KDIGO.
  • Wydalanie mniej niż 0,5 ml moczu na kilogram masy ciała na godzinę przez 6 godzin i dłużej, a tym bardziej całkowity bezmocz utrzymujący się ponad 12 godzin.
  • Kreatynina 4,0 mg/dl (około 354 µmol/l) i wyżej albo trzykrotny wzrost względem wartości wyjściowej — to 3. stadium ostrego uszkodzenia nerek.
  • Nagłe zatrzymanie oddawania moczu, silny ból w okolicy lędźwiowej, gorączka z dreszczami przy nieprawidłowym wyniku.
  • Nudności, wymioty, świąd skóry, drgania mięśniowe, splątanie lub senność przy niskim eGFR — to możliwe objawy mocznicy.

W stanie zagrożenia życia dzwoń pod 112 albo 999.

Nieprawidłowy wynik — co zrobić dalej

  1. Sprawdź na wydruku, czy laboratorium podało eGFR i według jakiego wzoru je policzyło. Wynik z równania CKD-EPI 2021 nie zawiera już współczynnika rasowego.
  2. Powtórz oznaczenie po odpowiednim przygotowaniu, na czczo i bez posiłku mięsnego dzień wcześniej. KDIGO zaleca potwierdzenie przygodnie wykrytego nieprawidłowego eGFR kolejnym badaniem.
  3. Poproś lekarza o dołączenie badania ogólnego moczu oraz wskaźnika albumina/kreatynina w moczu (ACR). Albuminuria bywa pierwszym objawem choroby nerek, wcześniejszym niż wzrost kreatyniny.
  4. Zbierz listę wszystkich przyjmowanych leków, suplementów i odżywek, łącznie z lekami przeciwbólowymi bez recepty. Część z nich zmienia wynik albo obciąża nerki.
  5. Jeśli masz małą masę mięśniową, wyniszczenie, marskość wątroby lub jesteś po amputacji, zapytaj lekarza o oznaczenie cystatyny C. KDIGO 2024 uznaje eGFR liczony łącznie z kreatyniny i cystatyny C za dokładniejszy.

Jeśli lekarz zaleci powtórzenie badania albo dodatkową diagnostykę, e-skierowanie na badania laboratoryjne możesz uzyskać podczas konsultacji online. Skierowanie widać w Internetowym Koncie Pacjenta, a punkt pobrań odczytuje je z systemu po podaniu numeru PESEL.

Najczęstsze pytania o kreatyniny

Czy picie wody obniża poziom kreatyniny?

Nawodnienie wpływa na wynik, ale nie poprawia pracy nerek.

Jaki jest poziom kreatyniny przy niewydolności nerek?

Nie ma jednej takiej liczby: niewydolność nerek odpowiada eGFR poniżej 15 ml/min/1,73 m², czyli kategorii G5, a nie konkretnemu stężeniu kreatyniny.

Co oznacza podwyższona kreatynina u dziecka?

U dziecka kreatynina jest z natury znacznie niższa niż u dorosłego, więc wartość mieszcząca się w normie dorosłego może u niego być już podwyższona — u niemowlęcia między 2. a 7.

Jakie są normy kreatyniny u dzieci?

Zależą przede wszystkim od wieku i są wyraźnie niższe niż u dorosłych. W pierwszej dobie życia mediana wynosi około 55 µmol/l (0,62 mg/dl), bo wynik odzwierciedla jeszcze stężenie u matki, a między 2. a 7.

Przy jakich chorobach jest podwyższona kreatynina?

Najczęściej przy przewlekłej chorobie nerek, której głównymi przyczynami są cukrzyca i nadciśnienie tętnicze, oraz przy ostrym uszkodzeniu nerek.

Jaka jest norma kreatyniny u kobiet i u mężczyzn?

Orientacyjnie 0,5–1,1 mg/dl (44–97 µmol/l) u kobiet i 0,6–1,2 mg/dl (53–106 µmol/l) u mężczyzn. Różnica wynika z przeciętnie mniejszej masy mięśniowej kobiet. Zakres na wydruku z laboratorium może być nieco inny, bo zależy od metody oznaczenia, i to on jest wiążący.

Jak przeliczyć kreatyninę z mg/dl na µmol/l?

Wartość w mg/dl mnoży się przez 88,4. Kreatynina 1,0 mg/dl to około 88 µmol/l, a 1,5 mg/dl to około 133 µmol/l. W drugą stronę wynik w µmol/l dzieli się przez 88,4.

Co to jest eGFR i czym różni się od kreatyniny?

eGFR to szacowany wskaźnik przesączania kłębuszkowego, czyli przeliczenie kreatyniny na przybliżoną ilość osocza oczyszczaną przez nerki w ciągu minuty. Kreatynina to surowa liczba, eGFR to jej interpretacja z uwzględnieniem wieku i płci.

Powiązane wyniki

Konsultacja obejmuje ocenę lekarską wyniku oraz, jeśli lekarz uzna to za zasadne, e-receptę, e-skierowanie na badania kontrolne albo e-zwolnienie.

Wypełnij formularz · 59 zł

Płacisz za ocenę zgłoszenia, nie za wystawienie dokumentu.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani interpretacji wyniku przez lekarza.

Źródła

Konsultacja lekarska · 59 zł