Wyniki badań · Gospodarka węglowodanowa

Glukoza — normy, stan przedcukrzycowy i cukrzyca

Glukoza na czczo w osoczu krwi żylnej powinna wynosić 70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l). Wynik 100–125 mg/dl to nieprawidłowa glikemia na czczo, a dwukrotnie stwierdzone 126 mg/dl (7,0 mmol/l) lub więcej pozwala rozpoznać cukrzycę.1

Omów wynik z lekarzem · 59 zł

Decyzję lekarz wydaje w godzinach pracy serwisu. Płacisz za ocenę lekarską, a lekarz może odmówić wystawienia dokumentu i wtedy dostajesz pisemne uzasadnienie.

Ile wynosi norma glukozy

GrupaWartości
Dorośli, na czczo70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l)
Dorośli, nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG)100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l)
Dorośli, test obciążenia 75 g glukozy — 120.poniżej 140 mg/dl (7,8 mmol/l)
Dorośli, glikemia przygodna (o dowolnej porze, niezależnie od posiłku)200 mg/dl (11,1 mmol/l) i więcej to wynik nieprawidłowy
Dzieci i młodzieżte same progi rozpoznania co u dorosłych
Ciąża, test obciążenia 75 g — na czczoponiżej 92 mg/dl (5,1 mmol/l)
Ciąża, test obciążenia 75 g — 60. minutaponiżej 180 mg/dl (10,0 mmol/l)
Wiążący jest zakres referencyjny wydrukowany obok Twojego wyniku — zależy od laboratorium i metody oznaczenia.

Oznaczenie w osoczu krwi żylnej po co najmniej 8 godzinach bez jedzenia. Glukometr służy do monitorowania, a nie do rozpoznawania cukrzycy.

Wynik bywa podawany w mg/dl albo w mmol/l. Aby przejść z mg/dl na mmol/l, dzieli się liczbę przez 18, a w drugą stronę mnoży przez 18: 126 mg/dl to 7,0 mmol/l, a 200 mg/dl to 11,1 mmol/l.2

Jaki wynik glukozy jest niepokojący

Niepokojący jest każdy wynik glukozy na czczo od 126 mg/dl (7,0 mmol/l), bo od tej wartości zaczyna się zakres pozwalający rozpoznać cukrzycę; wcześniejszym sygnałem ostrzegawczym jest przedział 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l), czyli nieprawidłowa glikemia na czczo. To, jak pilna jest reakcja, zależy jednak nie od samej liczby, tylko od objawów i od okoliczności pobrania.

Natychmiastowej pomocy wymaga glikemia powyżej 250 mg/dl z nudnościami, wymiotami, bólem brzucha lub przyspieszonym, głębokim oddechem, wynik 600 mg/dl (33,3 mmol/l) i wyższy u osoby odwodnionej i splątanej, a także spadek poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) albo epizod niedocukrzenia, przy którym potrzebna była pomoc drugiej osoby.

Samego powtórzenia badania wymaga natomiast pojedynczy wynik 126 mg/dl lub wyższy u osoby bez objawów, ponieważ rozpoznanie stawia się dopiero po dwukrotnym stwierdzeniu takiej wartości w różnych dniach, oraz każdy wynik pobrany nie na czczo, w czasie ostrej choroby, gorączki, po urazie lub po nieprzespanej nocy.

Wynik 200 mg/dl (11,1 mmol/l) i wyższy razem z pragnieniem, oddawaniem dużych ilości moczu i chudnięciem nie jest już sprawą do odłożenia na kolejny wolny termin.

Jak czytać wynik glukozy

WartośćCo to znaczy
poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l)Klinicznie istotna hipoglikemia. Wymaga natychmiastowego podania węglowodanów, a u osoby nieprzytomnej lub niewspółpracującej — pomocy drugiej osoby i wezwania pogotowia.
54–69 mg/dl (3,0–3,8 mmol/l)Wartość alertowa.
70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l)Prawidłowa glikemia na czczo. Pojedynczy wynik w tym zakresie nie wyklucza jednak zaburzeń tolerancji glukozy widocznych dopiero po obciążeniu.
100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l)Nieprawidłowa glikemia na czczo, czyli stan przedcukrzycowy.
126–199 mg/dl (7,0–11,0 mmol/l) na czczoZakres pozwalający rozpoznać cukrzycę, jeżeli wynik powtórzy się w innym dniu albo potwierdzi go inne kryterium. Jeden wynik to jeszcze nie rozpoznanie.
200 mg/dl (11,1 mmol/l) i więcejWysoka hiperglikemia. Z objawami — wielomoczem, pragnieniem, chudnięciem — jednorazowo wystarcza do rozpoznania cukrzycy i wymaga szybkiego kontaktu z lekarzem.
Glukoza jest zużywana przez krwinki jeszcze w probówce. Zanim próbka zostanie odwirowana, jej stężenie w osoczu spada o około 0,33 mmol/l na godzinę, czyli mniej więcej 7 procent.1

Co to jest glukoza w osoczu krwi żylnej

Glukoza to najprostszy cukier, którym organizm zasila komórki. Pochodzi z tego, co zjadamy, ale też z zapasów: wątroba magazynuje ją w postaci glikogenu i uwalnia między posiłkami oraz w nocy. Dzięki temu stężenie glukozy we krwi nie spada do zera, nawet jeśli ktoś nie je od kilkunastu godzin. Za utrzymanie tego stężenia w wąskich granicach odpowiadają przede wszystkim dwa hormony trzustki.

Lekarz zleca oznaczenie glukozy przede wszystkim po to, żeby wykryć cukrzycę i stan przedcukrzycowy, zanim pojawią się powikłania. Zalecenia zakładają badanie przesiewowe raz na trzy lata u każdej osoby po 45.

Wysoki wynik glukozy — przyczyny

Grupa przyczynNa czym polega
Cukrzyca typu 2Najczęstsza przyczyna trwale podwyższonej glikemii u dorosłych. Rozwija się latami, często bez objawów, i bywa wykrywana przypadkowo w badaniu okresowym.
Cukrzyca typu 1 i inne postacie z bezwzględnym niedoborem insulinyTu glikemia rośnie szybko i zwykle towarzyszą jej wyraźne objawy: pragnienie, wielomocz i chudnięcie mimo apetytu.
Stan przedcukrzycowyNieprawidłowa glikemia na czczo (100–125 mg/dl) albo nieprawidłowa tolerancja glukozy (140–199 mg/dl w 120. minucie testu).
Hiperglikemia stresowaCiężka infekcja, zawał serca, uraz, oparzenie czy zabieg operacyjny podnoszą glikemię przez katecholaminy i kortyzol, nawet u osoby bez cukrzycy.
LekiGlikemię podnoszą między innymi glikokortykosteroidy, tiazydowe leki moczopędne, leki przeciwpsychotyczne, statyny, beta-blokery, fenytoina i inhibitory proteazy. Sterydy potrafią to zrobić w ciągu kilku dni.
Choroby trzustkiPrzewlekłe zapalenie trzustki, mukowiscydoza, rak trzustki i stan po jej częściowym usunięciu prowadzą do cukrzycy zwanej pankreatogenną, w której brakuje komórek produkujących insulinę.
2

Masz wynik poza normą i nie wiesz, czy to pilne? Dołącz go do formularza, a lekarz oceni zgłoszenie i wyjaśni, co z niego wynika.

Omów wynik z lekarzem · 59 zł

W razie zagrożenia życia dzwoń pod 112. Teleporada nie zastępuje pomocy doraźnej.

Niski wynik glukozy — przyczyny

Grupa przyczynNa czym polega
Leki obniżające glikemięInsulina i pochodne sulfonylomocznika to najczęstsza przyczyna hipoglikemii. Ryzyko rośnie po pominięciu posiłku, po wysiłku i po alkoholu.
Alkohol i długie głodzenieAlkohol blokuje wytwarzanie glukozy w wątrobie, zwłaszcza gdy ktoś pije bez jedzenia. Efekt bywa opóźniony o kilka do kilkunastu godzin.
Niewydolność hormonalnaNiedoczynność kory nadnerczy i niedoczynność przysadki zdejmują część hormonów podnoszących glikemię, przez co spadki bywają głębsze i częstsze.
Ciężka choroba narządowaZaawansowana niewydolność wątroby, ciężka niewydolność nerek i sepsa upośledzają wytwarzanie i uwalnianie glukozy.
Insulinoma i inne rzadkie przyczynyGuz wydzielający insulinę powoduje hipoglikemie niezależne od leczenia cukrzycy, typowo na czczo. To rzadkość, ale wymaga specjalistycznej diagnostyki.

Co zafałszuje wynik glukozy

Na glikemię na czczo przychodzi się rano, po co najmniej ośmiu godzinach bez jedzenia; wolno pić wodę.

  • Opóźnione odwirowanie próbki — glukoza jest zużywana przez krwinki w probówce, a stężenie w osoczu spada o około 0,33 mmol/l na godzinę, czyli mniej więcej 7 procent.
  • Rodzaj probówki — sam fluorek sodu nie zatrzymuje glikolizy w pierwszych godzinach po pobraniu; skuteczniejsze są probówki z buforem cytrynianowym, które obniżają pH krwi i hamują rozkład glukozy od razu.
  • Posiłek, słodki napój, sok lub kawa z cukrem przed pobraniem — podnoszą wynik i sprawiają, że nie jest to już glikemia na czczo.
  • Ostra choroba, gorączka, zawał, uraz, zabieg operacyjny i silny stres — podnoszą glikemię przejściowo, bez cukrzycy.
  • Leki: glikokortykosteroidy, tiazydy, leki przeciwpsychotyczne, beta-blokery, statyny, fenytoina i inhibitory proteazy podnoszą wynik; insulina i pochodne sulfonylomocznika go obniżają.
  • Metformina przyjmowana z powodu stanu przedcukrzycowego — przed testem obciążenia glukozą zaleca się przerwanie jej podawania co najmniej na tydzień.

Kiedy z tym wynikiem pilnie do lekarza

  • Glikemia 200 mg/dl (11,1 mmol/l) lub wyższa razem z nadmiernym pragnieniem, oddawaniem dużych ilości moczu i chudnięciem — to nie jest wynik do odłożenia na kolejny wolny termin.
  • Glikemia powyżej 250 mg/dl z nudnościami, wymiotami, bólem brzucha, sennością lub przyspieszonym, głębokim oddechem — możliwa cukrzycowa kwasica ketonowa. Konieczna pilna pomoc, a przy zaburzeniach świadomości wezwanie pogotowia.
  • Glikemia 600 mg/dl (33,3 mmol/l) lub wyższa, zwłaszcza u osoby starszej z odwodnieniem i splątaniem — to obraz stanu hiperglikemiczno-hiperosmolarnego i bezpośrednie zagrożenie życia.
  • Glikemia poniżej 54 mg/dl (3,0 mmol/l) albo epizod niskiego cukru, przy którym potrzebna była pomoc drugiej osoby — ciężka hipoglikemia wymaga wezwania pomocy i późniejszej weryfikacji leczenia.
  • Utrata przytomności, drgawki lub zachowanie przypominające upojenie u osoby leczonej insuliną albo pochodnymi sulfonylomocznika — należy wezwać pogotowie i nie podawać niczego doustnie osobie nieprzytomnej.

W stanie zagrożenia życia dzwoń pod 112 albo 999.

Nieprawidłowy wynik — co zrobić dalej

  1. Sprawdź, czy wynik naprawdę był na czczo i czy pobranie odbyło się rano — jeśli nie, pierwszym krokiem jest powtórzenie badania w prawidłowych warunkach.
  2. Przy wyniku 100–125 mg/dl umów się na test obciążenia 75 g glukozy; sama glikemia na czczo nie rozstrzyga, czy jest to już nieprawidłowa tolerancja glukozy.
  3. Przy wyniku 126 mg/dl lub wyższym bez objawów potrzebne jest powtórzenie oznaczenia w innym dniu albo potwierdzenie innym kryterium, na przykład hemoglobiną glikowaną.
  4. Poproś lekarza o oznaczenie hemoglobiny glikowanej — pokaże, czy podwyższona wartość jest jednorazowa, czy utrzymuje się od tygodni.
  5. Przejrzyj z lekarzem lub farmaceutą listę przyjmowanych leków pod kątem tych, które podnoszą glikemię; nie odstawiaj ich samodzielnie.

Jeśli lekarz zaleci powtórzenie badania albo dodatkową diagnostykę, e-skierowanie na badania laboratoryjne możesz uzyskać podczas konsultacji online. Skierowanie widać w Internetowym Koncie Pacjenta, a punkt pobrań odczytuje je z systemu po podaniu numeru PESEL.

Najczęstsze pytania o glukozy

Czy glukoza 102 to dużo?

Glukoza 102 mg/dl na czczo mieści się w przedziale 100–125 mg/dl (5,6–6,9 mmol/l), czyli oznacza nieprawidłową glikemię na czczo, a nie cukrzycę.

Jaki powinien być cukier na czczo u dziecka?

U dziecka obowiązują te same wartości co u dorosłych: prawidłowa glikemia na czczo to 70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l), a progi 100, 126 i 200 mg/dl nie zależą od wieku.

Jaki jest prawidłowy poziom cukru u 70-latka?

Taki sam jak u osoby młodszej: 70–99 mg/dl (3,9–5,5 mmol/l) na czczo, a progi rozpoznania 100, 126 i 200 mg/dl nie zależą od wieku.

Czy jeden wynik powyżej 126 mg/dl oznacza cukrzycę?

Nie, jeden taki wynik u osoby bez objawów nie wystarcza. Zalecenia wymagają dwukrotnego stwierdzenia glikemii na czczo od 126 mg/dl (7,0 mmol/l) w różnych dniach albo potwierdzenia innym kryterium.

Ile godzin trzeba być na czczo przed badaniem glukozy?

Co najmniej osiem godzin bez jedzenia, przy czym wodę pić można. Badanie wykonuje się rano. Krótszy post zawyża wynik, a bardzo długie głodzenie i nieprzespana noc też zaburzają obraz, więc nie warto przesadzać w żadną stronę.

Czym różni się glukoza na czczo od hemoglobiny glikowanej?

Glukoza na czczo pokazuje jeden moment, a hemoglobina glikowana uśrednia glikemię z około trzech miesięcy. Oba badania mogą prowadzić do rozpoznania cukrzycy: glikemia na czczo od 126 mg/dl, hemoglobina glikowana od 6,5 procent.

Co to jest stan przedcukrzycowy?

To glikemia na czczo 100–125 mg/dl (nieprawidłowa glikemia na czczo) albo 140–199 mg/dl w 120. minucie testu obciążenia (nieprawidłowa tolerancja glukozy). Nie jest to cukrzyca i na tym etapie zmiana stylu życia realnie zmienia dalszy przebieg.

Jak wygląda test obciążenia glukozą i czy trzeba zostać w laboratorium?

Tak, trzeba zostać. Po pobraniu na czczo wypija się 75 g glukozy rozpuszczonej w 250–300 ml wody w ciągu około pięciu minut, a potem przez dwie godziny pozostaje się w spoczynku, w pozycji siedzącej, do drugiego pobrania.

Powiązane wyniki

Konsultacja obejmuje ocenę lekarską wyniku oraz, jeśli lekarz uzna to za zasadne, e-receptę, e-skierowanie na badania kontrolne albo e-zwolnienie.

Wypełnij formularz · 59 zł

Płacisz za ocenę zgłoszenia, nie za wystawienie dokumentu.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani interpretacji wyniku przez lekarza.

Źródła

Konsultacja lekarska · 59 zł