Nadciśnienie i cholesterol: wartości i leczenie

Wytyczne podają konkretny schemat: po pięciu minutach odpoczynku wykonuje się dwa pomiary w odstępie 1–2 minut, dwa razy dziennie — rano i wieczorem, o tej samej porze — przez co najmniej 3 i maksymalnie 7 dni.1

• Zapisuj wszystkie wynikiTakże te wysokie i te, które wydają się błędne. Lekarz ocenia całą serię.
• Nie mierz bezpośrednio po kawie, papierosie ani wysiłkuWynik będzie zawyżony.
• Nie rozmawiaj w trakcie pomiaruPodnosi to wartość ciśnienia.
• Opróżnij pęcherz przed pomiaremWypełniony pęcherz zawyża wynik.
• Dobierz właściwy rozmiar mankietuZbyt mały mankiet zawyża wynik.

Wytyczne z 2024 roku zalecają dążenie do ciśnienia skurczowego 120–129 mmHg u dorosłych przyjmujących leki obniżające ciśnienie, pod warunkiem dobrej tolerancji leczenia. Wyjątki obejmują między innymi osoby po 85 roku życia, osoby z zespołem kruchości, z hipotonią ortostatyczną oraz z ograniczoną spodziewaną długością życia.1

Tolerancja jest tu słowem kluczowym. Zbyt agresywne obniżanie ciśnienia u osoby starszej prowadzi do zawrotów głowy przy wstawaniu i upadków, których następstwa bywają poważniejsze niż samo nadciśnienie. Dlatego cel jest zapisany warunkowo, a nie bezwzględnie.1

Leczenie opiera się na czterech głównych grupach leków: inhibitorach konwertazy angiotensyny, sartanach, antagonistach wapnia oraz diuretykach tiazydowych i tiazydopodobnych.1,4 Dobór należy do lekarza i zależy od wieku, chorób współistniejących i tolerancji.

Nie istnieje jedna norma cholesterolu LDL. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego i Europejskiego Towarzystwa Miażdżycowego podają cele zależne od ryzyka: poniżej 55 mg/dl przy ryzyku bardzo wysokim, poniżej 70 mg/dl przy wysokim, poniżej 100 mg/dl przy umiarkowanym i poniżej 116 mg/dl przy niskim. W dwóch pierwszych kategoriach wymagana jest dodatkowo redukcja o co najmniej 50% wobec wartości wyjściowej.2

Aktualizacja wytycznych z 2025 roku nie zmieniła tych celów — zmiany dotyczyły narzędzi oceny ryzyka i nowych leków obniżających stężenie lipidów.3

Najskuteczniejszą i najlepiej przebadaną grupą leków są statyny. Postępowanie niefarmakologiczne — ograniczenie tłuszczów nasyconych i trans, redukcja masy ciała, aktywność fizyczna, zwiększenie podaży błonnika — obniża stężenie LDL, ale zwykle w mniejszym stopniu i wolniej.2,5

Warto zwrócić uwagę na to, czego w tej tabeli nie ma. Nie ma tu żadnego suplementu, który obniżałby stężenie LDL w stopniu porównywalnym z leczeniem — i nie jest to przeoczenie.

Nie i nie jest to bezpieczna alternatywa. Monakolina K zawarta w czerwonym ryżu drożdżowym jest chemicznie tożsama z lowastatyną, czyli ze statyną — a więc to nie jest wybór między lekiem a preparatem naturalnym, tylko między lekiem o znanej dawce a preparatem o dawce mniej przewidywalnej.7

Unia Europejska wprowadziła w tej sprawie ograniczenia. Rozporządzenie Komisji z 2022 roku ustala, że porcja produktu przeznaczona do spożycia dziennego musi dostarczać mniej niż 3 mg monakolin, i nakłada obowiązek umieszczenia ostrzeżeń.7

• Nie dla kobiet w ciąży i karmiącychOstrzeżenie obowiązkowe na etykiecie.7
• Nie dla osób poniżej 18 i powyżej 70 roku życiaOstrzeżenie obowiązkowe.7
• Nie łączyć z lekami obniżającymi cholesterolOstrzeżenie obowiązkowe.7
• Nie łączyć z innymi produktami z czerwonym ryżemOstrzeżenie obowiązkowe.7
• Przy dolegliwościach skonsultuj się z lekarzemOstrzeżenie obowiązkowe.7

Zestaw tych ostrzeżeń mówi wszystko o tym, jak traktuje ten preparat prawodawca: jak substancję o działaniu farmakologicznym, a nie jak niewinny dodatek do diety.

Konsultacja kosztuje 59 zł i jest to opłata za pracę lekarza, a nie za dokument. Obejmuje ocenę zgłoszenia i decyzję, także wtedy, gdy decyzją jest skierowanie na badania albo do kardiologa zamiast recepty.

Nie podajemy cen konkretnych leków ani ich poziomu odpłatności, ponieważ wykaz leków refundowanych zmienia się co dwa miesiące. Aktualną odpłatność sprawdzisz w aptece albo u lekarza.