Za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym płaci pracodawca, a od 34. dnia zasiłek wypłaca ZUS. Po 50. roku życia ten próg wynosi 14 dni. Standardowa stawka to 80 procent podstawy wymiaru, a cały okres zasiłkowy nie może przekroczyć 182 dni. Poniżej znajdziesz limity, wyjątki i podstawę prawną każdej z tych liczb.
Spis treści
- Ile dni można przebywać na zwolnieniu lekarskim
- Czy L4 jest 100% płatne
- Kto płaci: 33 dni pracodawcy, potem ZUS
- Ile trzeba przepracować w nowej pracy, żeby iść na L4
- Czy lekarz może wystawić L4 wstecz
- Jakie są nowe zasady na L4 od 13 kwietnia 2026
Potrzebujesz zwolnienia lekarskiego?
Wypełnij formularz. Lekarz oceni zgłoszenie i, jeśli są wskazania, wystawi e-ZLA — dokument sam trafi do ZUS i do pracodawcy.
Spis treści
Ile dni można przebywać na zwolnieniu lekarskim
Okres zasiłkowy trwa 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży — 270 dni (art. 8 ust. 1 ustawy zasiłkowej).
Do okresu zasiłkowego wlicza się także wcześniejsze zwolnienia, jeżeli przerwa między nimi nie przekroczyła 60 dni. Przepis nie różnicuje przyczyn niezdolności (art. 9 ust. 2), więc infekcja i uraz trafiają do tej samej puli dni.
Inaczej jest w ciąży. Okresów sprzed przerwy nie wlicza się, jeżeli po przerwie niezdolność do pracy wystąpiła w okresie ciąży (art. 9 ust. 2).
Po ustaniu tytułu ubezpieczenia obowiązuje osobny pułap wypłaty: zasiłek przysługuje nie dłużej niż 91 dni (art. 8 ust. 2).
Pułap 91 dni ma wyjątki. Nie stosuje się go przy gruźlicy, przy niezdolności przypadającej na okres ciąży oraz przy niezdolności powstałej wskutek badań i zabiegu pobrania komórek, tkanek i narządów. Wtedy obowiązuje pełny okres zasiłkowy.
Samo prawo do zasiłku po ustaniu zatrudnienia ma dodatkowe warunki i wyłączenia, których ten tekst nie omawia.
| Sytuacja | Limit dni |
|---|---|
| Standardowy okres zasiłkowy | 182 dni |
| Gruźlica albo niezdolność w trakcie ciąży | 270 dni |
| Niezdolność po ustaniu tytułu ubezpieczenia | 91 dni — z wyjątkami wymienionymi wyżej |
Czy L4 jest 100% płatne
Standardowa stawka wynosi 80 procent podstawy wymiaru, a 100 procent przysługuje w sytuacjach wskazanych w art. 11 ustawy zasiłkowej.
Sto procent podstawy otrzymasz, gdy niezdolność przypada na okres ciąży, wynika z wypadku w drodze do pracy lub z pracy albo dotyczy badań lekarskich przewidzianych dla kandydatów na dawców oraz zabiegu pobrania.
Za czas pobytu w szpitalu przysługuje 80 procent podstawy, tyle samo co za leczenie w domu (art. 11).
Odrębnie traktowany jest wypadek przy pracy i choroba zawodowa. Wtedy zasiłek wynosi 100 procent podstawy, ale na innej podstawie prawnej — art. 9 ust. 1 ustawy wypadkowej z 30 października 2002 r. Świadczenie przysługuje w takim wypadku od pierwszego dnia niezdolności (art. 8 ust. 2 tej samej ustawy). Wielu poradników przypisuje te 100 procent art. 11 ustawy zasiłkowej — to nieprawda, art. 11 wymienia wyłącznie trzy sytuacje i wypadku przy pracy wśród nich nie ma.
Różnica między 80 a 100 procent wynika więc z przepisu, a nie z decyzji lekarza, pracodawcy czy z długości zwolnienia. Nie zmienia jej także to, czy leczysz się w domu, czy w szpitalu.
Kto płaci: 33 dni pracodawcy, potem ZUS
Pracodawca finansuje pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a od 34. dnia świadczenie wypłaca ZUS (art. 92 § 1 i § 4 Kodeksu pracy).
Zmienia się przy tym nazwa świadczenia. Przez pierwsze dni dostajesz wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy, a po przekroczeniu progu — zasiłek chorobowy z ZUS. Stawka procentowa pozostaje ta sama, zmienia się płatnik.
Pracownik po 50. roku życia ma limit krótszy: 14 dni wynagrodzenia chorobowego, po których wypłatę przejmuje ZUS, czyli od 15. dnia niezdolności (art. 92 § 1 i § 5 Kodeksu pracy).
Tę regułę większość poradników upraszcza. Krótszy limit nie obowiązuje w roku, w którym kończysz 50 lat. Stosuje się go dopiero w roku następującym po roku 50. urodzin.
Oba progi liczy się w skali roku kalendarzowego, a nie od pierwszego dnia konkretnej choroby. Wraz z nowym rokiem licznik dni finansowanych przez pracodawcę rusza od początku.
| Wariant | Płaci pracodawca | Płaci ZUS |
|---|---|---|
| Standardowy | 33 dni (wynagrodzenie chorobowe) | od 34. dnia, do 149 dni okresu zasiłkowego |
| Po 50. roku życia | 14 dni (wynagrodzenie chorobowe) | od 15. dnia, do 168 dni okresu zasiłkowego |
Osobna sprawa to koszt samej konsultacji, na której powstaje zwolnienie. Bezpłatną ścieżkę daje teleporada u lekarza POZ w ramach NFZ, a konsultacja prywatna bywa jedynym wyjściem, gdy warunki NFZ nie są spełnione — porównujemy obie we wpisie L4 online za darmo — NFZ czy konsultacja prywatna.
Ile trzeba przepracować w nowej pracy, żeby iść na L4
Przy ubezpieczeniu obowiązkowym prawo do zasiłku nabywasz po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, a przy ubezpieczeniu dobrowolnym po 90 dniach (art. 4 ustawy zasiłkowej).
Trzydziestodniowy okres wyczekiwania dotyczy umowy o pracę. Dziewięćdziesięciodniowy obejmuje osoby, które przystąpiły do ubezpieczenia chorobowego dobrowolnie, czyli zleceniobiorców oraz prowadzących działalność gospodarczą. Wyjątki od okresu wyczekiwania reguluje ten sam art. 4.
To rozstrzyga pytanie o pierwsze dni w nowej pracy. Zwolnienie lekarz wystawi, jeżeli badanie wykaże niezdolność do pracy, ale prawo do świadczenia powstaje dopiero po upływie okresu wyczekiwania.
Okres wyczekiwania liczy się od objęcia ubezpieczeniem chorobowym, a nie od dnia podpisania umowy. Datę zgłoszenia znajdziesz w dokumentach otrzymanych od płatnika składek.
Jeżeli nie masz pewności, czy Twój stan wymaga zwolnienia, zacznij od rozmowy z lekarzem: teleporada z lekarzem.
Potrzebujesz zwolnienia lekarskiego?
Wypełnij formularz. Lekarz oceni zgłoszenie i, jeśli są wskazania, wystawi e-ZLA — dokument sam trafi do ZUS i do pracodawcy.
Czy lekarz może wystawić L4 wstecz
Zaświadczenie może objąć najwyżej 3 dni kalendarzowe poprzedzające dzień badania i tylko wtedy, gdy jego wyniki wykazują, że pacjent był w tym okresie niewątpliwie niezdolny do pracy (§ 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 10 listopada 2015 r.).
Przy badaniu w piątek trzy dni wstecz obejmują czwartek, środę i wtorek, więc zwolnienie od poniedziałku wykracza poza ten limit.
Psychiatra nie jest związany granicą trzech dni. Lekarz tej specjalizacji może objąć zaświadczeniem okres wcześniejszy, przy stwierdzeniu lub podejrzeniu zaburzeń psychicznych ograniczających zdolność oceny własnego postępowania (§ 7 ust. 4). Przepis nie wskazuje tu maksymalnej liczby dni.
Datę powstania niezdolności lekarz ustala na podstawie badania, a nie na podstawie deklaracji pacjenta.
Jakie są nowe zasady na L4 od 13 kwietnia 2026
Od 13 kwietnia 2026 roku ubezpieczony traci prawo do zasiłku za cały okres zwolnienia, jeżeli wykonuje pracę zarobkową albo podejmuje aktywność niezgodną z celem zwolnienia (art. 17 ustawy zasiłkowej w brzmieniu nadanym nowelizacją, Dz.U. 2026 poz. 26).
Przepis definiuje oba pojęcia. Pracą zarobkową jest każda czynność o charakterze zarobkowym, niezależnie od podstawy prawnej jej wykonywania, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których podjęcia wymagają istotne okoliczności.
Ustawa dodaje przy tym zdanie, które przesądza najczęstszy spór: istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy (art. 17 ust. 1a). Prośba szefa o „jedno pilne podpisanie” nie jest więc okolicznością chroniącą przed utratą zasiłku.
Aktywność niezgodna z celem zwolnienia to działania utrudniające lub wydłużające leczenie albo rekonwalescencję. Ustawa wyłącza z tego zakresu zwykłe czynności dnia codziennego oraz — tak samo jak przy pracy zarobkowej — czynności incydentalne, których podjęcia wymagają istotne okoliczności (art. 17 ust. 1b).
Sankcja obejmuje całe zwolnienie, a nie tylko dzień, w którym stwierdzono naruszenie. To najważniejsza praktyczna zmiana dla osoby przebywającej na dłuższym zwolnieniu.
Kontrolę prawidłowości wykorzystywania zwolnień prowadzi ZUS, a uprawnienia kontrolne mają także płatnicy składek uprawnieni do wypłaty zasiłków. Ta sama nowelizacja rozbudowała przepisy o kontroli, dodając do ustawy kolejne artykuły po art. 68.
Osobną sprawą jest to, kto wypłaca świadczenie. Płatnicy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych sami ustalają prawo do zasiłku i go wypłacają (art. 61 ust. 1 pkt 1). Nawet duży pracodawca nie wypłaca jednak zasiłku za okres po ustaniu ubezpieczenia — wtedy robi to ZUS.
Co widzi pracodawca na Twoim zwolnieniu
Pracodawca widzi kody literowe z zaświadczenia, ale nie widzi numeru statystycznego choroby według ICD-10 — art. 58 ust. 1 ustawy zasiłkowej wyłącza z udostępnienia płatnikowi wyłącznie informację, o której mowa w art. 55 ust. 3 pkt 9.
Kody literowe oznaczają okoliczności wpływające na prawo do zasiłku lub jego wysokość, wskazane w art. 57 ust. 1. Kod A oznacza niezdolność powstałą po przerwie nieprzekraczającej 60 dni, spowodowaną tą samą chorobą co przed przerwą, kod B ciążę, a kod D gruźlicę.
Sam kod A nie przesądza o sumowaniu okresu zasiłkowego. Sumowanie z art. 9 ust. 2 działa po przerwie do 60 dni, a przepis nie różnicuje przyczyn niezdolności.
Kodów B i D nie umieszcza się w zaświadczeniu na pisemny wniosek ubezpieczonego (art. 57 ust. 2). Nie chodzi więc o ukrycie ich przed pracodawcą, tylko o to, że w ogóle nie trafiają do dokumentu.
Przy chorobie przewlekłej leczenie trwa dłużej niż samo zwolnienie i zwykle wymaga stałej farmakoterapii: recepta na leki przyjmowane na stałe. Rozmowę o zwolnieniu można odbyć zdalnie: konsultacja w sprawie zwolnienia lekarskiego.
Najczęstsze pytania
Jakie są nowe zasady na L4?
Od 13 kwietnia 2026 roku praca zarobkowa lub aktywność niezgodna z celem zwolnienia oznacza utratę zasiłku za cały okres zwolnienia. Nowelizacja wyłączyła z pojęcia pracy zarobkowej czynności incydentalne wymuszone istotnymi okolicznościami, a z aktywności niezgodnej z celem zwolnienia — zwykłe czynności dnia codziennego (art. 17).
Ile dni można przebywać na zwolnieniu lekarskim?
Okres zasiłkowy wynosi 182 dni, a przy ciąży i gruźlicy 270 dni. Po ustaniu tytułu ubezpieczenia zasiłek przysługuje nie dłużej niż 91 dni, z wyjątkami. Zwolnienia rozdzielone przerwą do 60 dni sumują się, a przepis nie różnicuje przyczyn niezdolności (art. 8, art. 9 ust. 2).
Czy L4 jest 100% płatne?
Nie, standardowa stawka to 80 procent podstawy wymiaru. Sto procent przysługuje przy niezdolności w okresie ciąży, przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy oraz przy badaniach i zabiegu pobrania dla dawców (art. 11).
Czy po 3 dniach pracy można iść na L4?
Zwolnienie lekarz wystawi, ale prawo do świadczenia powstaje dopiero po okresie wyczekiwania. Przy ubezpieczeniu obowiązkowym wynosi on 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, a przy dobrowolnym 90 dni (art. 4 ustawy zasiłkowej).
Ile trzeba przepracować w nowej pracy, żeby iść na L4?
Przy umowie o pracę 30 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego, a przy zleceniu i działalności gospodarczej 90 dni, bo ubezpieczenie chorobowe jest tam dobrowolne. Liczy się okres ubezpieczenia, a nie liczba przepracowanych godzin (art. 4).
Szczegóły dla obu tych form opisujemy we wpisie L4 na umowie zlecenie i B2B — kiedy przysługuje zwolnienie i zasiłek.
Czy lekarz może wystawić L4 w piątek od poniedziałku?
Nie, wsteczne zwolnienie obejmuje najwyżej 3 dni kalendarzowe przed badaniem, więc przy wizycie w piątek sięga wtorku. Wyjątek dotyczy psychiatry, który przy zaburzeniach ograniczających ocenę własnego postępowania może objąć okres wcześniejszy (§ 7 ust. 3 i 4 rozporządzenia).
Potrzebujesz zwolnienia lekarskiego?
Wypełnij formularz. Lekarz oceni zgłoszenie i, jeśli są wskazania, wystawi e-ZLA — dokument sam trafi do ZUS i do pracodawcy.
Źródła
- Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 277: art. 92 § 1, § 4 i § 5 — tekst jednolity
- Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1644: art. 8 ust. 2 i art. 9 ust. 1 — tekst jednolity
- Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 854: art. 4, art. 8 ust. 1–2, art. 9 ust. 2, art. 11, art. 17, art. 55 ust. 3 pkt 9, art. 57 ust. 1 i ust. 2, art. 58 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1, art. 68 — tekst jednolity
- Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2026 poz. 26: nowe brzmienie art. 17, obowiązuje od 13 kwietnia 2026 r. — tekst aktu
- Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r., § 7 ust. 3 i 4, Dz.U. 2015 poz. 2013 — tekst aktu
- Stan prawny na 29 sierpnia 2026 r. Przepisy odczytane z tekstów ogłoszonych w Dzienniku Ustaw.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.